EP.433 ใช้ชีวิตราวกับเป็นปีสุดท้าย

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

สรุปเนื้อหาจากรายการ “ปลดล็อกกับหมอเวช” หัวข้อ “ใช้ชีวิตราวกับเป็นปีสุดท้าย” โดยสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้

1. ที่มาและแรงบันดาลใจ

  • เนื้อหาได้รับแรงบันดาลใจจากหนังสือ “A Year to Live” ของ Stephen Levine ซึ่งมีประสบการณ์ทำงานกับผู้ป่วยระยะสุดท้าย
  • แนวคิดหลัก: การรู้วิธีเผชิญหน้ากับความตายจะช่วยให้เราทบทวนวิถีชีวิตที่ดำเนินอยู่ และทำให้มองเห็นตัวเองชัดขึ้น
  • การเตรียมตัวตายถือเป็น กระบวนการพัฒนาปัญญา ซึ่งมีปรากฏทั้งในคำสอนของปราชญ์ตะวันตกอย่างโซเครตีส และในพุทธศาสนาเรื่อง “มรณานุสติ”

2. การใช้ชีวิตแบบ “ละเมอเดิน” (Sleepwalking)

  • โดยธรรมชาติ มนุษย์มักคิดว่าความตายเป็นเรื่องไกลตัวและ “ไม่ใช่ฉัน” ทำให้เกิดการปฏิเสธความจริง
  • การปฏิเสธความตายทำให้เราใช้ชีวิตแบบ “ละเมอเดิน” คือทำอะไรไปโดยไม่รู้ตัว ไม่เข้าใจแรงจูงใจที่แท้จริง และมองไม่เห็นผลกระทบระยะยาวของการกระทำของตนเอง

3. สิ่งที่จะเปลี่ยนไปเมื่อสมมติว่าเหลือเวลาเพียง 1 ปี

การตั้งคำถามว่า “ถ้าปีนี้เป็นปีสุดท้าย อะไรจะต่างไป?” ส่งผลดีต่อชีวิตหลายด้าน:

  • การจัดลำดับความสำคัญ: ช่วยให้โฟกัสได้ดีขึ้นว่าอะไรคือสิ่งสำคัญและมีคุณค่าจริงๆ
  • การลดละอัตตา: เมื่ออยู่ใกล้ความตาย สถานะทางสังคม หน้าตา ทรัพย์สิน และอำนาจจะมีความสำคัญลดน้อยลง
  • ความสัมพันธ์และการให้อภัย: เกิดความต้องการเคลียร์ความรู้สึกค้างคาใจกับคนใกล้ชิด อยากให้อภัยทั้งผู้อื่นและตนเอง
  • การจัดการพื้นที่ชีวิต: มีความต้องการเคลียร์ของรกๆ ในบ้าน และสิ่งรกใจออกไปเพื่อให้ชีวิตสงบสุข

4. ปรากฏการณ์ “ทบทวนชีวิต” (Life Review)

  • ในผู้ที่มีประสบการณ์เฉียดตาย (NDE) มักเกิดสภาวะที่ความทรงจำตลอดชีวิตไหลย้อนกลับมาอย่างรวดเร็ว
  • ในสภาวะนี้ เราจะรับรู้ถึงแรงจูงใจของตัวเอง และ รับรู้ความรู้สึกของคนรอบข้างหรือคู่กรณีได้ลึกซึ้ง กว่าปกติ ซึ่งช่วยให้เกิดการปล่อยวางและเข้าใจธรรมชาติมนุษย์

5. แนวทางปฏิบัติและคำแนะนำ

  • ตรวจสอบ Baseline: ก่อนเริ่มการทดลอง ให้ลองบันทึกว่าปัจจุบันเรามองตัวเองอย่างไร เราคือใคร และอยากเป็นคนแบบไหน เพื่อเปรียบเทียบผลหลังจบการทดลอง
  • ไม่ต้องรอให้ใกล้ตาย: เราสามารถเริ่มต้นทำในสิ่งที่ให้คุณค่าและปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตได้ตั้งแต่วันนี้
  • โอบกอดอารมณ์: โดยเฉพาะความโกรธ เพราะภายใต้ความโกรธมักมีความเจ็บปวด ความกลัว หรือความต้องการปกป้องตัวเองซ่อนอยู่ การยอมรับอารมณ์จะช่วยให้เกิดการเยียวยาได้
  • การจัดการความสูญเสีย: หากรู้สึกว่างเปล่าจากการเสียคนรัก ให้กลับมาค้นหาจุดหมายของชีวิตและสิ่งที่มีคุณค่าในปัจจุบันเพื่อเติมเต็มพื้นที่ว่างนั้น

บทสรุป: การตระหนักถึงความตายไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เรา “ใช้ชีวิตแบบรู้ตัวดีขึ้น” ช่วยตรวจสอบระบบคุณค่าในชีวิตใหม่ และลดความเสียดายเมื่อวาระสุดท้ายมาถึงจริงๆ

EP.432 ตัดสินใจให้ดีขึ้นได้อย่างไร

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

สรุปเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับ “การตัดสินใจให้ดีขึ้น” โดยมีประเด็นหลักที่น่าสนใจดังนี้:

1. อิทธิพลของอารมณ์กับการตัดสินใจ

  • อารมณ์ไม่ใช่ศัตรู: ความเชื่อที่ว่าการตัดสินใจที่ดีต้องใช้เหตุผลล้วนๆ และตัดอารมณ์ทิ้งไปนั้นไม่ถูกต้อง งานวิจัยทางสมองพบว่าหากสมองส่วนอารมณ์เสียหาย มนุษย์จะสูญเสียความสามารถในการตัดสินใจแม้ในเรื่องง่ายๆ [03:10]
  • ใช้ประโยชน์จากอารมณ์: หากเรารู้จักสังเกตและใช้ข้อมูลจากอารมณ์อย่างเหมาะสม (ใช้ให้เป็น) จะช่วยให้เราตัดสินใจได้รอบด้านขึ้น [04:13]

2. หลักคิด 3 + 1 เพื่อการตัดสินใจที่ดีขึ้น

  • วิธีที่ 1: เปลี่ยนคำถามจาก “จะเกิดอะไรขึ้น” เป็น “ถ้าเกิด…ฉันจะทำอย่างไร”
    • การถามว่า “มันจะแย่ไหม” จะกระตุ้นความกลัวและความรู้สึกควบคุมไม่ได้
    • การวางแผนรองรับ (Scenario Planning) ว่าถ้าเกิดเหตุการณ์ A, B หรือ C เราจะจัดการอย่างไร จะช่วยให้เรารู้สึกมีอำนาจในการจัดการและลดความกังวล [07:29]
  • วิธีที่ 2: เพิ่มทางเลือก (Expand your options)
    • อย่าติดกับดักการตัดสินใจแบบ “ทำ หรือ ไม่ทำ”, “ซื้อ หรือ ไม่ซื้อ”
    • ให้ถอยออกมามองภาพกว้าง เช่น แทนที่จะคิดว่า “จะซื้อรองเท้านี้ไหม” ให้คิดว่า “จะซื้อรองเท้านี้ หรือจะเอาเงินไปนวดเท้า หรือจะไปดูร้านอื่น” เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น [09:15]
  • วิธีที่ 3: คิดจากอนาคตย้อนกลับมา (Future Perspective)
    • ลองสมมติตัวเองไปอยู่ในอนาคต (10 วัน, 10 เดือน, 10 ปีข้างหน้า) แล้วมองย้อนกลับมา [16:14]
    • ถามตัวเองว่า หากการตัดสินใจครั้งนี้ล้มเหลว สาเหตุที่น่าจะเป็นไปได้มากที่สุดคืออะไร? วิธีนี้จะช่วยให้เราเห็น “จุดบอด” หรือความเสี่ยงที่เราอาจมองข้ามไปในตอนแรก [14:59]
  • วิธีที่ 4: การหายใจเพื่อปรับสมอง (+1)
    • งานวิจัยพบว่าการ “หายใจออกให้ยาวกว่าหายใจเข้า” (เช่น สูตร 3-1-5) ติดต่อกัน 2 นาที ช่วยเพิ่มความสามารถในการตัดสินใจ [19:23]
    • การทำเช่นนี้จะส่งสัญญาณผ่านระบบประสาทว่าร่างกายอยู่ในสภาวะปลอดภัย ทำให้สมองส่วนตัดสินใจทำงานได้ดีขึ้น [22:26]

3. กับดักและข้อควรระวัง

อคติจากข้อมูลชุดแรก: มนุษย์มีแนวโน้มเชื่อข้อมูลชุดแรกที่ได้รับและปิดกั้นข้อมูลที่ขัดแย้ง ต้องหมั่นตรวจสอบว่าเรากำลังตกหลุมพรางนี้หรือไม่ [29:26]

พลังงานสมองมีจำกัด: การตัดสินใจมากเกินไปในหนึ่งวันทำให้ “สมองล้า” (Decision Fatigue) เราจึงมักตัดสินใจแย่ลงในช่วงท้ายของวัน [31:06]

จัดระบบเรื่องเล็ก: ควรสร้างกิจวัตรในเรื่องเล็กๆ (เช่น กินอะไรตอนเช้า) เพื่อเก็บพลังงานสมองไว้ใช้กับเรื่องสำคัญ [32:13]

EP.431 วิธีบริหารพอร์ตความสุข

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

วิดีโอนี้โดยคุณหมอเวช นำเสนอแนวคิดเรื่อง “การบริหารพอร์ตความสุข” (Happiness Portfolio) ซึ่งเปรียบเทียบการหาความสุขกับการลงทุน เราไม่ควรฝากความหวังไว้ที่ความสุขรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเพียงอย่างเดียว (เช่น เงินทอง หรือความสนุกชั่วคราว) แต่ควรจัดสรร “พอร์ต” ชีวิตให้มีความสมดุล เพื่อรับมือกับความไม่แน่นอนของโลก โดยอ้างอิงหลักการจากจิตวิทยาเชิงบวกที่แบ่งความสุขออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่:

  1. ความสุขจากความรู้สึกดี (Positive Emotion): ความสุขทางประสาทสัมผัส ความรื่นรมย์ การขอบคุณสิ่งดีๆ รอบตัว และความเชื่อมโยงกับธรรมชาติ
  2. ความสุขจากการจดจ่อ (Engagement / Flow): ภาวะที่ได้ทำกิจกรรมที่ชอบจนลืมเวลา เกิดสมาธิและความเพลิดเพลิน เช่น การทำงานศิลปะ เล่นกีฬา หรือแม้แต่การทำงานบ้านด้วยความตั้งใจ
  3. ความสุขจากความสัมพันธ์ (Relationships): การมีความรัก ความผูกพัน และความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของชีวิตมนุษย์
  4. ความสุขจากการมีความหมาย (Meaning): การใช้ชีวิตเพื่อสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเอง การเป็นผู้ให้ การทำประโยชน์เพื่อสังคม หรือการปฏิบัติตามหลักศาสนา
  5. ความสุขจากความสำเร็จ (Accomplishment): ความภูมิใจที่ทำสิ่งต่างๆ ได้สำเร็จตามเป้าหมาย ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเงินทอง แต่เป็นความสำเร็จในแบบที่ตนเองนิยาม

การมี “พอร์ตความสุข” ที่กระจายความเสี่ยงไปในหลายๆ ด้าน จะช่วยให้เราประคองจิตใจได้ดีขึ้นเมื่อด้านใดด้านหนึ่งของชีวิตประสบปัญหา

EP. 430 วิธีตั้งเป้าหมายในวันที่โลกไม่เหมือนเดิม

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 25 มกราคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate

EP 429 กลไกทางชีวภาพของการเกิดบาดแผลทางใจ

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 18 มกราคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

EP. 428 วิธีให้กำลังใจคนรักที่เครียดเรื้อรัง

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 11 มกราคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate

EP. 427 กินอย่างไรให้สมองและอารมณ์ดี

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 4 มกราคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

EP.426 บนเส้นทางการแสวงหา

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 28 ธันวาคม 2568 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate

EP. 425 เคล็ดวิชาจัดการความเครียดเรื้อรัง

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 14 ธันวาคม 2568 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate

EP. 424 รู้จักนาฬิกาชีวภาพและวิธีปฏิบัติตน

ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 7 ธันวาคม 2568 เวลาสองทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom สอบถามที่ LINE @morprawate