ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 25 มกราคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปวิดีโอ
เนื้อหาในตอนนี้ คุณหมอประเวช จิตแพทย์ ได้หยิบยกประเด็นความผันผวนของเศรษฐกิจและระเบียบโลกใหม่ที่ถูกกล่าวถึงในการประชุม World Economic Forum (สภาเศรษฐกิจโลก) ณ เมืองดาวอส รวมถึงการเข้ามาของเทคโนโลยี AI (ปัญญาประดิษฐ์) มารวบรวมเข้ากับผลการศึกษาทางสมองและงานวิจัยทางจิตวิทยา โดยมีเป้าหมายเพื่อแนะนำวิธีคิดในการตั้งเป้าหมายและวางแผนชีวิตอย่างยืดหยุ่นให้สามารถลงมือทำจนเกิดผลสำเร็จได้จริงในวันที่โลกไม่เหมือนเดิม [02:26]
1. พื้นฐานการทำงานของสมองและกับดักของงานสำคัญ
- การจัดจังหวะพักและเลือกช่วงเวลาที่สมองสดชื่น: สมองมีขีดจำกัดในการจดจ่อจึงควรทำงานสลับพักเป็นระยะ เช่น ทำงาน 90 นาทีแล้วพัก 20 นาที เพื่อให้สมองได้ฟื้นตัว นอกจากนี้ควรนำงานยากหรือสำคัญที่สุดไปทำในช่วงเช้าหลังตื่นนอนที่สมองสดชื่นที่สุด โดยหลีกเลี่ยงการเปิดอีเมล อ่านข่าว หรือดูโซเชียลมีเดียเป็นสิ่งแรกของวัน [03:36]
- ความต่างของงานเร่งด่วนกับงานสำคัญของชีวิต: งานที่มีเส้นตายหรือมีผู้อื่นรอรับช่วงต่อมักมีแรงกดดันภายนอกช่วยกระตุ้นให้ทำสำเร็จได้ง่าย ต่างจากงานสำคัญแต่ไม่เร่งด่วน เช่น โครงการพัฒนาชีวิตส่วนตัวหรือการเตรียมตัวก่อนเกษียณ ที่มักถูกงานเร่งด่วนแย่งชิงพลังงานไปจนเริ่มต้นและทำสำเร็จได้ยาก [05:56]
2. การสร้างภาพกระบวนการและองค์ประกอบของเป้าหมายที่ได้ผล
- ข้อจำกัดของ Vision Board ที่เน้นเฉพาะภาพฝันปลายทาง: งานวิจัยทางสมองพบว่า การทำ Vision Board (กระดานภาพเป้าหมาย) ที่มุ่งจินตนาการถึงภาพความสำเร็จและความรู้สึกอิ่มเอมใจเมื่อไปถึงปลายทางเพียงอย่างเดียว จะทำให้สมองรู้สึกเหมือนได้รับรางวัลเติมเต็มไปแล้ว ส่งผลให้แรงผลักดันและผลงานจริงในเวลาต่อมากลับลดลง [08:37]
- การจินตนาการถึงขั้นตอนลงมือทำและระบบแรงจูงใจ: แทนที่จะวาดฝันถึงผลลัพธ์สุดท้าย ควรสร้างภาพขั้นตอน กระบวนการ และอุปสรรคที่ต้องฝ่าฟัน ซึ่งช่วยกระตุ้นพื้นที่การทำงานของสมองได้มากกว่าถึง 5 เท่า และช่วยสร้างวินัยในการลงมือทำแม้ในวันที่ไม่อยากทำ ขณะเดียวกันยังสามารถประยุกต์ใช้แรงจูงใจทั้งจากความกลัวผลเสียในอนาคตและความปรารถนาในสิ่งที่มีคุณค่าต่อชีวิตควบคู่กันได้ [11:31]
- การออกแบบเป้าหมายที่ท้าทายและมีผู้ร่วมรับรู้: เป้าหมายที่ช่วยขับเคลื่อนพฤติกรรมได้ดีควรมีความยากในระดับที่ท้าทายแต่เจ้าตัวยังมีความหวังว่าจะไปถึงได้ นอกจากนี้ การประกาศเป้าหมายให้ผู้อื่นรับรู้ และการมีเพื่อนคู่คิดหรือใช้แอปพลิเคชันวางแผนเข้ามามีส่วนร่วม จะช่วยเพิ่มโอกาสทำสำเร็จได้มากขึ้น [16:30]
3. การวางแผนรับมือความผันผวนและการติดตามความก้าวหน้า
- การวางแผนอย่างยืดหยุ่นด้วยวิธีคิดแบบ If-Then: ท่ามกลางโลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วเกินคาดเดา การวางแผนระยะยาวแบบตายตัวอาจทำให้ปรับตัวไม่ทัน จึงควรตั้งเป้าหมายในสิ่งที่ตนเองควบคุมการกระทำได้และประเมินความเป็นไปได้ด้วยหลักคิด If-Then (ถ้าเกิดสิ่งนี้… ฉันจะทำสิ่งนั้น) ทั้งนี้ควรเตรียมแผนสำรองไว้เพียง 3 สถานการณ์ที่มีโอกาสเกิดสูงสุด เพื่อสร้างความคล่องตัวโดยไม่สูญเสียพลังงานมากเกินไป [20:15]
- เคล็ดลับทางจิตวิทยาในการประเมินความคืบหน้า: การติดตามผลเป็นระยะช่วยให้ทบทวนได้ว่ายังเดินถูกทางหรือต้องปรับแผนตามสถานการณ์หรือไม่ โดยในช่วงเริ่มต้นถึงครึ่งทางแรกให้สื่อสารกับตนเองว่าทำเสร็จไปแล้วกี่ชิ้นเพื่อสร้างกำลังใจ ส่วนในช่วงครึ่งหลังให้เปลี่ยนมานับถอยหลังว่าเหลืออีกกี่ชิ้นเพื่อสร้างความรู้สึกลุ้นไปจนถึงเป้าหมาย [27:08]
4. การโฟกัสทีละงานและการฟื้นฟูสมองเมื่อคิดไม่ออก
- ต้นทุนสมองที่สูญเสียไปจากการทำ Multitask: การทำงานหลายอย่างพร้อมกันหรือ Multitask (การสลับทำหลายงานในเวลาเดียวกัน) ทำให้ประสิทธิภาพลดลง เพราะทุกครั้งที่สลับงาน สมองต้องเสียเวลาประติดประต่อข้อมูลเดิมซึ่งเรียกว่า Switching Cost (ต้นทุนจากการสลับงาน) จึงควรแบ่งงานใหญ่เป็นชิ้นย่อยที่ไม่เกินชั่วโมงครึ่งแล้วโฟกัสทำให้จบทีละชิ้น [28:54]
- การพักฟื้นระบบชีวภาพเมื่อเผชิญความเครียดเรื้อรัง: หากรู้สึกตื้อจนคิดเป้าหมายหรือแผนการไม่ออก มักเกิดจากภาวะเครียดเรื้อรังที่บั่นทอนความยืดหยุ่นและความคิดสร้างสรรค์ของสมอง ควรหยุดพักและกลับมาดูแลพื้นฐานระบบชีวภาพ ทั้งการกินอาหารที่ดี การนอนให้เพียงพอ การออกกำลังกายรับแสงแดด การอยู่กับธรรมชาติ และการพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ เพื่อให้ระบบความเครียดคลายตัวลงก่อนเริ่มคิดวางแผนใหม่ [30:46]
5. ข้อคิดเพิ่มเติมจากช่วงถาม-ตอบ
- การดูแลความกลัวเมื่อไม่มั่นใจในการพึ่งพาตนเอง: พฤติกรรมกล่าวโทษเศรษฐกิจหรือปัจจัยภายนอกมักเป็นกลไกหลีกเลี่ยงความกลัวและความรู้สึกโดดเดี่ยวภายในใจเมื่อหมดพลัง ผู้ที่ตกอยู่ในสภาวะนี้ควรพักฟื้นร่างกายและมองหาพื้นที่ปลอดภัยจากเพื่อนที่ไว้ใจหรือผู้ให้คำปรึกษาเพื่อช่วยเยียวยาปมความกลัวข้างในก่อน [34:45]
- การสร้างสมดุลระหว่างการเติบโตภายในกับการหาที่ยืนในโลก: มนุษย์มีสองภารกิจควบคู่กัน คือการทำความเข้าใจตนเองเพื่อสร้างความสงบสุขภายในซึ่งไม่ผันผวนตามโลกภายนอก และการหาที่ยืนเพื่อเลี้ยงชีพซึ่งในยุคปัจจุบันไม่จำเป็นต้องจำกัดอยู่แค่งานกินเงินเดือนเพียงรูปแบบเดียว [43:11]
- การยอมรับความจริงเพื่อก้าวข้ามความผิดหวังซ้ำซาก: เมื่อเจอกับความผิดหวังจากปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ ควรฝึกยอมรับว่าสิ่งต่าง ๆ ดำเนินไปตามเหตุปัจจัยและไม่ได้มีหน้าที่ทำให้เราพอใจ จากนั้นจึงตั้งคำถามใหม่ว่าจะตอบสนองความต้องการของตนเองภายใต้ข้อจำกัดของความเป็นจริงนั้นได้อย่างไร [50:52]
- การค้นหาทักษะที่ขายได้และทดลองในสเกลเล็ก: ผู้ที่ต้องการสร้างอาชีพหรือหารายได้ใหม่ควรเริ่มจากการสำรวจทักษะหรือฝีมือของตนเองที่ตอบโจทย์ความต้องการของตลาด แล้วนำมาทดลองทำในระดับเล็ก ๆ ที่ใช้เงินลงทุนน้อยและเห็นกลุ่มลูกค้าชัดเจนเพื่อทดสอบความเป็นไปได้จริงก่อนขยับขยาย [59:28]
Subscribe: RSS
